Opbrengstgericht werken in de onderbouw

Sinds een aantal jaren is opbrengstgericht werken in het basisonderwijs een speerpunt bij de Inspectie van het Onderwijs. Zij verstaat onder opbrengstgericht werken: het systematisch en doelgericht werken aan het maximaliseren van prestaties. Welke opbrengsten heeft de inspectie daarbij voor ogen? Om welke vorderingen en prestaties gaat het dan? En hoe zit dat in de onderbouw? Voor de onderbouw betekent het: aandacht voor het spel van het kind. Door spelend bezig te zijn, leert het jonge kind. Spel is de motor van ontwikkeling.

Relatie spel en opbrengstgericht

De tegenstellingen tussen spel en opbrengstgericht werken lijken groot. Vorderingen bij taal en rekenen zijn eenvoudiger aan te geven dan die bij spel, zeker in termen van ‘opbrengstgerichtheid’.

SPEL: uitgangspunten   

OPBRENGSTGERICHT WERKEN
 (bv. bij taal en rekenen): uitgangspunten

Holistische activiteit

Vakgebonden activiteiten (dat wijzen de gegevens tot nu toe uit)
Spel sluit aan bij behoeften, nieuwsgierigheid van kinderen Vakgebieden en programma’s staan centraal
Past in het leven van kinderen, spanning beweging, communicatie Vaak opgelegde activiteiten, die gecontroleerd worden.
Dialoog, overleg, samenwerken Gesprek tot op zekere hoogte; individuele prestaties
Sociale vaardigheden belangrijk Individueel gericht
Creativiteit; flexibiliteit in denken Vaak gericht op opdrachten die methodisch opgelost/beantwoord moeten worden
Interne doelen

Externe Doelen


Voor verdere verdieping van het thema ‘Opbrengstgericht werken in de onderbouw’ verwijzen we naar de volgende twee artikelen:

- JSW, April 2012: Opbrengstgericht werken en spel, Cobi Boomsma en Wieke Bosch. Thieme Meulenhoff Amersfoort

- JSW, Mei 2012: Leeropbrengsten in de zandbak, Cobi Boomsma en Wieke Bosch. Thieme Meulenhoff Amersfoort

 

In het eerste artikel willen we kijken of spel en opbrengstgericht werken ook met elkaar te verenigen zijn. We gaan eerst na of we spel kunnen onderbrengen binnen de vijf indicatoren uit het waarderingskader van de inspectie. Daarna formuleren we mogelijkheden om spel en opbrengstgericht werken te verbinden.

In het tweede artikel gaan we verder in op de relatie tussen spel en opbrengstgericht werken. De vraag of we ontwikkeling binnen en door spel ook opbrengstgericht kunnen noemen, wordt hierin beantwoord.

Themanummer HJK

Het tijdschrift HJK, ‘Het Jonge Kind’, heeft in december 2012 een themanummer uitgegeven over ‘opbrengstgericht werken’.

De artikelen in dit themanummer zijn vnl. gericht op de midden- en bovenbouw. Het is zinvol om te zien hoe men zich vooral richt op taal en rekenen, terwijl wij bij jonge kinderen het vooral hebben over spel en de sociaal-emotionele ontwikkeling.

Enkele artikelen uit dat themanummer zijn hieronder opgenomen.

Karin Westerbeek - Wat is opbrengstgericht werken?

Bea Pompert - Betekenisvolle opbrengsten

Annika de Haan - Interview met Marcel van Herpen

Marieke op den Kamp en Irma Koerhuis; Opbrengsgericht werken met Piramide

Op de website van HJK zelf is een compleet digitaal archief aanwezig:

http://www.hjk-online.nl/hjk/